ĐẠI BI KỊCH VIỆT NAM

ĐẠI BI KỊCH VIỆT NAM

NGUYỄN ĐÌNH CỐNG

"Đất nước mình ngộ quá phải không anh.
Bốn ngàn tuổi mà dân không chịu lớn".
(Trần Thị Lam)

Vâng, ngộ quá. Đúng là một đất nước không chịu phát triển, hoặc đúng hơn là không thể phát triển được vì mắc kẹt vào các nghịch lý, các mâu thuẫn nội tại chưa có cách gì gỡ ra được, đang loay hoay trong đại bi kịch.

1. Chế độ mang danh XHCN mà thực chất không phải XHCN

Chế độ XHCN chỉ mới manh nha ở Liên Xô và Đông Âu một thời gian đã vội tan rã. Theo tưởng tượng của Mác thì XHCN và sau đó CSCN chủ yếu là thể chế kinh tế "làm tùy sức, hưởng theo nhu cầu", không có bóc lột, không có áp bức. Nền kinh tế đó phải dựa trên công hữu tư liệu sản xuất. Vấn đề lãnh đạo của Đảng Cộng sản, chuyên chính vô sản chỉ là biện pháp để thực hiện nền kinh tế đó. Trong chế độ XHCN công nhân và nông dân làm chủ nhà máy, ruộng đồng, mọi người sống tự do, hạnh phúc, giáo dục và y tế miễn phí v.v… Nếu hiểu CNXH là như thế thì ở Việt Nam, ngoài việc chuyên chính do Đảng CS thao túng, không có gì đáng kể là XHCN. Không cần dẫn chứng, không phải chứng minh, cứ nhìn vào cuộc sống thực tế là thấy hết. Phải chăng ở Việt Nam người ta chỉ đưa ra nhãn mác XHCN để tuyên truyền, còn thực chất là chế độ gì chưa biết chứ chắc chắn không phải là CNXH.

2. Nước cộng hòa nhưng hành xử theo phong kiến

Chế độ phong kiến ở Việt Nam có nhiều thời kỳ thịnh trị, có vua sáng tôi hiền, dân được sống ấm no hạnh phúc, nhưng cũng nhiều lúc thối nát, gặp phải vua đểu và hèn, quan tham và ngu. Những lúc như thế dân phải chịu trăm đường khổ nhục. Bản chất của phong kiến là quyền bính tập trung vào vua quan, người dân chỉ là "thảo dân" chẳng có quyền gì, phải lo làm để nuôi bọn thống trị. Tội nặng nhất là khi quân (nói hoặc làm khác ý vua), nghĩa là không được tự do tư tưởng, không có tự do ngôn luận. Vua đứng trên luật pháp, cho sống được sống, bắt chết phải chết, nghĩa là không cần tôn trọng nhân quyền. ĐCS đã làm cách mạng đánh đổ phong kiến, nêu danh là nước Cộng hòa XHCN, xây dựng chính quyền của dân, do dân, vì dân, không ngờ lại tái lập phong kiến dưới hình thức khác, không có một ông vua rõ ràng mà vua tập thể, vua ở trung ương, vua tại các địa phương. Không phải tái lập được nền phong kiến thịnh trị mà là phong kiến thối nát. Theo mô tả của Milovan Djilas thì CS đã lập nên một "Giai cấp mới "để thống trị xã hội còn tàn bạo, thâm hiểm hơn bọn phong kiến. Đúng như bài thơ của Trung tướng Trần Độ:

Những mong xóa ác ở trên đời
Ta phó thân ta với đất trời
Tưởng ác xóa rồi thay cực thiện
Ai hay cái ác cứ luân hồi.

Cái ác mà Trần Độ nói đến là cái ác do bọn thống trị gây ra, bắt dân phải chịu.

3. Là tư bản man rợ nhưng được ngụy trang bằng định hướng XHCN

Chế độ kinh tế tư bản đã bắt đầu bằng những thủ đoạn man rợ, hoang dã như làm giàu trên sự bần cùng hóa công nông, hủy hoại tài nguyên và môi trường. Đó là thời kỳ vào thế kỷ 18, được Mác khảo sát để viết nên Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản và Tư bản luận, đồng thời tưởng tượng ra học thuyết CNCS. Tiếp theo chế độ tư bản có các thời kỳ phát triển và đến bây giờ đã có những nước được ví là thiên đường nơi hạ giới, như các nước Bắc Âu. ĐCS Việt Nam một thời gian dài đã rất nhầm lẫn khi đồng nhất tư bản với đế quốc xâm lược và quyết tâm làm tên lính xung kích đào mồ chôn chúng nó. Từ năm 1986 Việt Nam cởi trói nền kinh tế, để cho tư nhân phát triển, gọi là đổi mới, nhưng thực ra chỉ là sửa sai để đi theo con đường kinh tế thị trường của tư bản, mà còn đèo thêm định hướng XHCN. Nhiều người thắc mắc ý nghĩa của khái niệm định hướng XHCN, nó có nội hàm và ngoại diên như thế nào. Theo tôi, ý muốn của người đưa ra định hướng XHCN là phải đặt cả nền kinh tế thị trường ấy nằm gọn dưới sự lãnh đạo của ĐCS. Thế thì dưới sự lãnh đạo ấy nền kinh tế Việt Nam phát triển như thế nào. Rõ ràng là nó đang theo sát những thủ đoạn man rợ, hoang dã thời kỳ đầu của kinh tế tư bản, mà còn tệ hại hơn nhiều. Đó là sự cấu kết của bọn người có quyền với bọn tài phiệt trong và ngoài nước nhằm đục khoét, chiếm đoạt tài sản quốc gia, cướp ruộng đất và bóc lột nhân dân, vay nợ nước ngoài để đút túi một phần và để lại cho dân phải trả. Không những cấu kết với bọn tài phiệt mà còn bảo vệ chúng, tôn thờ chúng trong việc phá hoại đất nước(trong nền kinh tế thị trường thực sự hầu như rất hiếm có sự cấu kết này). Thế rồi lãnh đạo chính phủ đi cầu xin hết nước này đến nước khác để họ công nhận cho có nền kinh tế thị trường, nghĩa là đã theo được tư bản. Lúc cầu xin như thế thì cố tình cắt cái đuôi định hướng.

Tôi cho rằng tội ác lớn nhất nằm ở bên trong, phần nào bị che giấu, mang sắc thái vô hình. Đó là sự phá nát truyền thống đạo lý và văn hóa của dân tộc, là để cho việc gian dối trở thành phương châm xử thế từ quan đến dân, là sự hủy hoại thành phần tinh hoa của dân tộc để phải chấp nhận những kẻ vừa thiếu trí tuệ vừa kém đạo đức giữ những cương vị lãnh đạo và quản lý đất nước. Công nhận rằng sự phá nát, sự hủy hoại này không phải là ý đồ tự giác của CS, họ không cố tình làm những việc đó, nhưng nó là kết quả tất yếu của dấu tranh giai cấp, của vô sản chuyên chính, của công hữu hóa tư liệu sản xuất, của nền độc tài đảng trị. Những kết quả tất yếu này ban đầu những người CS chưa nhận thấy, đến khi nó bộc lộ rõ ràng thì cố tình che giấu hoặc ngụy biện để bao che.

4. Rập khuôn theo phát xít nhưng lại hô hào dân chủ

Sự xâm lược của Phát xít Đức vào Liên xô và sự thắng lợi của Hồng quân trong đại chiến 2 làm nhiều người nhầm, cho rằng CS và phát xít là đối nghịch nhau. Thực ra không phải như vậy. Jeliu Jeliev, một trí thức Bungari, năm 1967 đã viết quyển sách Chế độ phát xít (năm 1990 Jeliu Jeliev được bầu làm Tổng thống của Bun). Đọc xong quyển Chế độ phát xít (Hitler-Đức và Mutxôlini-Ý) mới thấy tổ chức xã hội và sự thống trị của ĐCS Việt Nam gần như sao chép từ chế độ đó. Về nhà nước, đó là việc đặt Đảng bao trùm lên toàn bộ chính quyền và xã hội, tạo ra một chính quyền nữa cao hơn, là việc bầu cử hài hước để tạo ra Quốc hội bù nhìn, là tổ chức công an, mật vụ để do thám tổng thể và đàn áp, là các tòa án bị Đảng thao túng, viện kiểm sát phải phục tùng cảnh sát, là việc dùng thủ đoạn dối trá và bạo lực trong cai trị, là việc bóp nghẹt tự do dân chủ, lập các trại cải huấn v.v… Về nhân dân, đó là cách khống chế mọi tầng lớp xã hội trong các đoàn thể quần chúng, biến nhân dân thành quần thể không tính cách, mọi thứ phải phục tùng đảng, là mâu thuẩn giữa đảng và tầng lớp trí thức chân chính, là sự tan rã của tầng lớp tinh hoa, là sùng bái cá nhân lãnh tụ v.v... Xét về mặt thống trị thì CS và phát xít giống như hai anh em sinh đôi, được bú từ một nguồn sữa. Thế nhưng cứ nghe những lời tuyên truyền thì chế độ CSVN "dân chủ đến thế là cùng", là dân chủ gấp hàng ngàn, hàng vạn lần các nước tư bản. Không biết họ nói thế và có tin vào điều đó không vì không thấy họ ngượng mồm một chút nào cả. Cũng không biết họ định đánh lừa ai. Hay là họ đã quen cho rằng dân chúng chỉ là một lũ người bảo sao nghe vậy. Mà khổ thay, vẫn có người tin và phụ họa lời họ nói.

CSVN và phát xít giống nhau nhiều điểm về thống trị, về đàn áp, nhưng có vài điểm CS không học được phát xít, đó là sự minh bạch và vững mạnh của chính quyền, là sự phát triển kinh tế hùng hậu. Cũng chưa nghe nói đến đảng phát xít phải ra nghị quyết làm trong sạch và chỉnh đốn.

5. Đại bi kịch

Tóm lại xã hội Việt Nam hiện nay là sự trộn lẫn các phần của CNXH, phong kiến, tư bản, phát xít, mà thảm thương thay lại chủ yếu là trộn lẫn những phần xấu xa nhất, tệ hại nhất của từng chế độ để tạo nên một đại bi kịch cho xã hội (về hiện tượng, nhiều người thấy rõ, xin không kể ra dài dòng). Sẽ có người hỏi, nói như vậy có bôi đen quá mức không? Sao không nhìn vào những sân bay, những con đường, những chiếc cầu, những tòa nhà cao tầng được xây dựng ở khắp nới, sao không nhìn vào xuất khẩu tôm cá, lúa gạo, hoa quả, dầu thô, quần áo, giày dép, sao không nhìn vào vị thế ngoại giao với nhiều nước và Liên Hiệp Quốc, sao không biết sự tăng trưởng GDP mỗi năm đều trên 6%, sao không so sánh đời sống của dân chúng bây giờ với trước 1945 và thời kỳ 1980 v.v... Xin thưa, có nhìn thấy chứ. Nếu không có những thứ đó thì Đảng tiêu vong rồi, dân tộc lụn bại lâu rồi chứ đâu còn như bây giờ để thảo luận. Có so sánh chứ. So sánh theo phương dọc, nghĩa là so sánh ta với ta qua thời gian, và so sánh theo phương ngang, là so sánh ta với người khác trong cùng thời gian và hoàn cảnh. Khi so sánh theo phương ngang mới thấy chúng ta thua kém người ta quá chừng.

Trong lúc nội chính còn bị rối như tơ vò thì thảm họa từ Trung cộng lại chụp xuống. Sự bành trướng với ý đồ "Bình thiên hạ" của Đại Hán đã hủy diệt dần dần các dân tộc Mãn, Mông, Hồi, Tạng. Các dân tộc này đã có thời kỳ huy hoàng trong lịch sử, nhưng rồi vì chung ý thức hệ CS mà bị người Hán nô dịch . Đại Hán không ngừng âm mưu thôn tính và hủy diệt dân tộc Việt. Theo dự đoán của cố Bộ trưởng ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch thì sau Hội nghị Thành Đô Việt Nam có thể mắc vào thời kỳ Bắc thuộc lần thứ 5? Thế mà lãnh đạo Đảng và Nhà nước cam tâm thần phục Đại Hán. Đó cũng là một trong những đại bi kịch.

Có lý thuyết cho rằng kinh tế của xã hội phát triển hơn kém nhau ở năng suất lao động, và năng suất đó của Việt Nam đứng vào hạng thấp của khu vực và thế giới. Người ta kêu gọi tăng năng suất nhưng không biết tăng bằng cách nào. Tuy vậy năng suất lao động cũng chỉ là một chỉ tiêu của kinh tế. Quan trọng hơn là chỉ tiêu hiệu quả . Có thể hiểu sơ lược: Hiệu quả P =[(T – C) / C] 100%. Trong đó T là phần thu được, C là phần chi phí bỏ ra. Trong phần lớn báo cáo của mọi cấp mọi ngành người ta chủ yếu nêu ra T mà ít quan tâm đến C và P. Nếu tính được P cho nền kinh tế Việt Nam trong mấy chục năm qua thì thấy đó là một số âm có giá trị tuyệt đối khá lớn. Hiệu quả âm có nghĩa là kết quả càng lớn, làm càng nhiều thì thua lỗ càng nặng.Thể hiện rõ nhất của việc này là vay nợ nước ngoài càng ngày càng tăng và trước mắt chưa có cách gì trả được. Hàng năm phải vay thêm chỉ để trả phần tiền lãi.

Kinh doanh, khởi nghiệp, các dự án phần lớn không lành mạnh. Đa số doanh nhân làm giàu không phải bằng trí tuệ, sáng tạo mà bằng quan hệ đen tối, bất chính với thế lực có quyền (chia chác, hối lộ). Những doanh nghiệp làm ăn chân chính, không chịu chấp nhận liên minh ma quỷ với thế lực có quyền thường bị đe dọa, bị phá phách, bị triệt hạ. Vụ bà Ba Sương với Nông trường Sông Hậu, vụ kiện ra Tòa án quốc tế của ông Trịnh Vĩnh Bình, quốc tịch Hà Lan, đòi Chính phủ Việt Nam bồi thường 1 tỷ USD là các dẫn chứng sinh động. Làm kinh tế như vậy chủ yếu là trò trộm cướp, lừa đảo chứ không phải phát triển đúng hướng.

Mà phát triển xã hội đâu phải chỉ có kinh tế. Còn có thứ cần hơn là văn hóa, là đạo đức. Phát triển kinh tế với hiệu quả âm, lại phá nát tài nguyên và môi trường, hủy hoại văn hóa và đạo đức thì cái giá của nó là quá đắt. Trước năm 1986, vì phạm quá nhiều sai lầm nghiêm trọng trong chính sách kinh tế theo định hướng XHCN mà đất nước lâm vào cảnh đói kém, kiệt quệ. Tình trạng đó làm rối trí và mờ mắt nhiều người nên từ năm 1986, để sửa sai người ta lại đổ xô vào phát triển kinh tế bất chấp mọi tai họa về môi trường và đạo đức mà nó mang lại.

Để phát triển xã hội, ngoài kinh tế, văn hóa, đạo đức, còn cần đến tự do, dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, một cuộc sống yên bình, một xã hội tin yêu, thân thiện, chứ đâu có phải chỉ kinh tế. Mà về kinh tế, con số tăng trưởng GDP hàng năm cũng rất đáng ngờ. Tăng như thế mà sao năm nào ngân sách cũng thâm hụt, mà nợ nần vẫn chồng chất, hay là phần lớn ngân sách tăng được lọt vào túi cá nhân.

Khi nhìn xã hội hiện tại nhiều người thấy rõ (vì không giấu đi đâu được) những tội ác như hủy hoại môi trường, nạn bạo hành, dân oan, hàng giả, hàng lậu, thực phẩm bẩn v.v.., những quốc nạn như tham nhũng, lãng phí, mua quan bán tước, giáo dục xuống cấp v.v... Đó chỉ là những thể hiện bề ngoài. Tôi cho rằng tội ác lớn nhất nằm ở bên trong, phần nào bị che giấu, mang sắc thái vô hình. Đó là sự phá nát truyền thống đạo lý và văn hóa của dân tộc, là để cho việc gian dối trở thành phương châm xử thế từ quan đến dân, là sự hủy hoại thành phần tinh hoa của dân tộc để phải chấp nhận những kẻ vừa thiếu trí tuệ vừa kém đạo đức giữ những cương vị lãnh đạo và quản lý đất nước. Công nhận rằng sự phá nát, sự hủy hoại này không phải là ý đồ tự giác của CS, họ không cố tình làm những việc đó, nhưng nó là kết quả tất yếu của dấu tranh giai cấp, của vô sản chuyên chính, của công hữu hóa tư liệu sản xuất, của nền độc tài đảng trị. Những kết quả tất yếu này ban đầu những người CS chưa nhận thấy, đến khi nó bộc lộ rõ ràng thì cố tình che giấu hoặc ngụy biện để bao che.

Trong lúc nội chính còn bị rối như tơ vò thì thảm họa từ Trung cộng lại chụp xuống. Sự bành trướng với ý đồ "Bình thiên hạ" của Đại Hán đã hủy diệt dần dần các dân tộc Mãn, Mông, Hồi, Tạng. Các dân tộc này đã có thời kỳ huy hoàng trong lịch sử, nhưng rồi vì chung ý thức hệ CS mà bị người Hán nô dịch . Đại Hán không ngừng âm mưu thôn tính và hủy diệt dân tộc Việt. Theo dự đoán của cố Bộ trưởng ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch thì sau Hội nghị Thành Đô Việt Nam có thể mắc vào thời kỳ Bắc thuộc lần thứ 5? Thế mà lãnh đạo Đảng và Nhà nước cam tâm thần phục Đại Hán. Đó cũng là một trong những đại bi kịch.

Vạch ra như thế để rồi tìm con đường khắc phục. Việc đó như thế nào đã có nhiều người bàn tới. Riêng với tôi, trước đây cũng đã có vài lần bàn đến. Lần này bài viết đã khá dài, xin hẹn vào dịp khác.

N.Đ.C.

Nhật Ký Biển Đông: Mỹ Phải Thay Đổi Chính Sách Đối Với Phi Luật Tân

Nhật Ký Biển Đông: Mỹ Phải Thay Đổi Chính Sách Đối Với Phi Luật Tân

Nhật Ký Biển Đông hai tuần đầu Tháng Mười ghi nhận những biến chuyển quan trọng như sau:

Tình hình thế giới:

- Reuters & CNBC ngày 1/10/2016: "Tờ Nhân Dân Nhật Báo- cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng Sản Trung Hoa cảnh báo rằng Hoa Kỳ sẽ phải trả giá cho quyết định đặt hệ thống lá chắn hỏa tiễn (THAAD) tại Nam Hàn. Nếu Hoa Kỳ và Nam Hàn gây nguy hại cho quyền lợi an ninh chiến lược trong vùng, bao gồm cả Trung Quốc thỉ họ sẽ phải trả giá và nhận sự phản công thích đáng."

Đây là lời cảnh báo nghiêm trọng của Hoa Lục. Hệ thống lá chắn hỏa tiễn (THAAD) nếu được bố trí tại Nam Hàn, nói là để ngăn ngừa cuộc tấn công từ Bắc Hàn nhưng thực chất đe dọa nền an ninh của Hoa Lục và Nga. Nếu Mỹ và Nam Hàn quyết định tiến hành, theo tôi nghĩ, Nga và Trung Quốc sẽ kích thích Bắc Hàn tiến hành cuộc Chiến Tranh Triều Tiên lần thứ hai. Thảm họa không phải cho Mỹ hay cho Bắc Hàn mà cho Nam Hàn. Nếu Bắc Hàn có hy sinh một triệu người thì cũng không ăn thua gì. Nhưng Nam Hàn sẽ là một thảm họa vì "Công chúa đứt tay đã kêu la thảm thiết. Còn ăn mày có đổ ruột cũng không sao". Nam Hàn phải nên suy tính hết sức cẩn thận.

- UPI ngày 5/10/2016: "Thủ Tướng Haider al-Abadi của Iraq cảnh cáo Thổ Nhĩ Kỳ là sự hiện diện quân sự của Thổ tại Iraq có thể đưa tới cuộc chiến khu vực - vì sau cuộc chiến Mosul có thể tạo ra một khoảng trống quyền lực tại đây. Ô. Haider al-Abadi nói rằng sự hiện diện của binh sĩ Thổ bên trong Iraq là đe dọa chủ quyền lãnh thổ và nói thêm rằng liên minh quốc tế do Hoa Kỳ chỉ huy cũng lên án hành động này."

- Washington Post ngày 6/10/2016: "Thủ tướng Hung Gia Lợi nói rằng động cơ giúp các quốc gia Trung Âu phát triển là phải thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược với Trung Quốc để mở rộng mối liên hệ kinh tế. Thủ Tướng Viktor Orban nhắc lại sự khinh thường của ông đối với việc xuất cảng dân chủ của Tây Phương và rằng chúng ta phải thông cảm lẫn nhau và không có nhu cầu buộc họ phải thay đổi. Ông cũng nói thêm rằng Hung Gia Lợi tôn trọng hệ thống chính trị của Hoa Lục và không chấp nhận bất cứ giới hạn nào trong các quan hệ."

- UPI ngày 9/10/2016: "Nga đã di chuyển hỏa tiễn Iskander mang đầu đạn nguyên tử tới Kaliningrad - một vùng lãnh thổ hải ngoại nằm trên bờ Biển Baltic sát biên giới với Ba Lan và Lithuania. Đại diện của NATO đã nói với Hãng Thông Tấn Đức rằng NATO coi đây như hành động gây hấn với các quốc gia hội viên của họ." Tình hình thế giới nguy hiểm quá!

- Reuters ngày 11/10/2016: "Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đã ký thỏa thuận xây dựng một đường dẫn khí đốt lớn dưới biển và cam kết tiến tới một lập trường chung về cuộc chiến tại Syria, thúc đẩy bình thường hóa ngoại giao gần một năm sau khi Thổ bắn rơi một máy bay của Nga."

- CNBC ngày 12/10/2016: "Tổng Thống Nga Putin chỉ trích cuộc đấu khẩu kịch liệt về sự lãnh đạo của ông trong cuộc tranh cử tổng thống tại Hoa Kỳ và phản công những cáo buộc là Nga đã đứng đằng sau việc đánh cắp những dữ kiện của cuộc tranh cử. Trả lời câu hỏi của đài truyền hình CNBC tại hội thảo đầu tư VTB Banks, Ô. Putin nói rằng những vụ tai tiếng (do Wikileak tung ra) liên quan đến những tài liệu tranh cử không nằm trong lợi ích của Nga, đồng thời nói thêm những ứng viên tranh cử đã khai thác những mối liên hệ với Nga để mong thắng cử."

- Reuters ngày 13/10/2016: "Ba Tư gửi hai chiến hạm tới Vịnh Aden vào ngày hôm nay, thiết lập sự hiện diện quân sự của mình ngoài khơi Yemen nơi Mỹ vừa phóng hỏa tiễn hành trình để tấn công lực lượng Houthi được Ba Tư hỗ trợ." Cũng tin Reuters ngày hôm nay, Nga đã hoàn tất việc giao hệ thống hỏa tiễn phòng không S-300 cho Ba Tư.

- CNS News ngày 13/10/2016: "Ai Cập sẽ tổ chức tập trận chung với Nga tại ven bờ Địa Trung Hải-một dấu hiệu rạn nứt xa hơn giữa Tổng Thống el-Sisi và các lãnh đạo Hồi Giáo thuộc hệ phái Sunni đã liên kết với nhau để chống lại Nga vì Nga ủng hộ chế độ của Ô. Assad."

Không có gì ngạc nhiên về phản ứng của Nga tại Syria. Việc triển khai này có thể để ngăn ngửa một cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào lực lượng của Ô. Assad bằng cách cho khai hỏa các hỏa tiễn hành trình từ Thổ Nhĩ Kỳ hay từ các khu trục hạm tại Địa Trung Hải. Trong cuộc chiến tranh Vùng Vịnh, hệ thống phòng thủ và các đài chỉ huy của Saddam Hussein đã tan như xác pháo chỉ trong vòng vài giờ đồng hồ vì không có hệ thống đảnh chặn các hỏa tiễn Tomahaw của Mỹ.

Hiện nay Ai Cập vẫn "đi" với Mỹ nhưng lại "đi" với Nga theo chính sách ngoại giao đa phương của các nước nhỏ muốn cân bằng ảnh hưởng giữa các siêu cường.

- Huffington Post ngày 13/10/2016: "Một nhân vật quốc gia cực đoan của Nga, Ô. Vladimir Zhirinovsky cảnh báo rằng người Mỹ hãy bầu cho Ô. Donald Trump để tránh cuộc chiến tranh nguyên tử. Nếu Bà Clinton đắc cử, Nga và Mỹ sẽ bị lôi kéo vào Đệ III Thế Chiến." Hiện nay một số đài truyền hình của Nga đã đặt câu hỏi với khán giả là họ đã sẵn sàng cho một cuộc chiến tranh nguyên tử chưa? Và nếu điều đó xảy ra, mọi người cần biết chỗ nào là hầm tránh bom giữa lúc căng thẳng Nga-Mỹ gia tăng vì cuộc chiến Syria. Mỹ muốn cứu vãn sự tồn tại của Aleppo- thủ đô trong thực tế của phiến quân bằng biện pháp quân sự. Còn Nga và Syria muốn dứt điểm Aleppo để chỉ còn phải đối đầu với ISIS. Cũng có tin Nga đã yêu cầu các viên chức có con cái du học ở ngoại quốc phải quay trở về quê hương – một biện pháp có thể để chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh sắp tới với Mỹ và NATO. Nếu Mỹ oanh kích các phi trường và căn cứ quân sự của Syria, chắc chắn Nga không ngồi yên để nhìn đồng minh của mình chết. Biện pháp duy nhất của Nga là tấn công các chiến hạm hay các căn cứ quân sự của Mỹ... và như thế Đệ III Thế Chiến bùng nổ.

Tạp Chí Ngoại Giao (Foreign Policy Magazine) ngày 14/10/2016 đi bài viết có tựa đề "Chính Sách Của Hoa Kỳ Đối Với Nga Đã Thất Bại" (Americas Russia Policy Has Failed) trong đó nói rằng, "Vị tổng thống sắp tới cần chấp nhận quan niệm rằng Mạc Tư Khoa không thể bị đánh bại hay kiềm chế trong bối cảnh đa cực, toàn cầu hóa của trật tự thế giới đang xuất hiện. Hoa Kỳ cần phải can dự bằng cách cân bằng giữa hợp tác và cạnh tranh môt cách bao quát."

Tình hình Syria:

- Business Insider ngày 4/10/2016: "Vào ngày 3/10/2016 là ngày Nga và Mỹ đình chỉ các cuộc đối thoại về Syria, Nga đã triển khai hệ thống hỏa tiễn chống hỏa tiễn SA-23 Gladiator tại Syria. Hệ thống hỏa tiễn này có thể khai hỏa hai hỏa tiễn một lúc- một để đánh chặn hỏa tiễn hành trình Tomahaw- một để đánh chặn các hỏa tiễn đạn đạo tầm trung."

Không có gì ngạc nhiên về phản ứng của Nga tại Syria. Việc triển khai này có thể để ngăn ngửa một cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào lực lượng của Ô. Assad bằng cách cho khai hỏa các hỏa tiễn hành trình từ Thổ Nhĩ Kỳ hay từ các khu trục hạm tại Địa Trung Hải. Trong cuộc chiến tranh Vùng Vịnh, hệ thống phòng thủ và các đài chỉ huy của Saddam Hussein đã tan như xác pháo chỉ trong vòng vài giờ đồng hồ vì không có hệ thống đảnh chặn các hỏa tiễn Tomahaw của Mỹ.

- Reuters ngày 5/10/2016: "Quân đội Syria nói rằng bất cứ ai còn ở lại phía đông của Aleppo có cơ hội để họ di tản, nếu không sẽ phải gánh chịu số phận đã an bài. Thông báo được đưa ra vào ngày 5/10/2016 sau khi quân chính phủ đã cắt đứt đường tiếp tế vào phía đông của thành phố và quân đội cũng biết chính xác về vị trí và kho vũ khí, đồng thời thúc giục các phiến quân hạ vũ khí và dời bỏ vị trí. Trong khi đó Bộ Quốc Phòng Nga nói rằng Hoa Kỳ nên suy nghĩ cẩn thận về hậu quả nếu họ oanh kích vào vị trí của quân chính phủ bởi vì có binh sĩ của Nga đóng tại đây."

- AFP ngày 7/10/2016: "Lực lượng của chính phủ Syria đã tiến vào bên trong Aleppo - khu vực trung tâm của thành phố - tạo chiến thắng lớn chỉ vài giờ sau khi loan báo sẽ giảm bớt các cuộc oanh kích."

- Mashable ngày 7/10/2016: "Vladimir Putin đã xuất hiện ở Nữu Ước, hay ít ra hình của ông ta đã ở đó. Một biểu ngữ khổng lồ vẽ hình tổng thống Nga đang đứng trước lá cờ Nga và Syria được treo trên cầu Manhattan mang một dòng chữ duy nhất: Kẻ đem lại hòa bình."

- Ruters ngày 9/10/2016: "Ngoại Trưởng Nga Lavrov nói rằng Nga đã có đầy đủ phương tiện để bảo vệ tất cả những gì thuộc Nga ở Syria nếu Mỹ quyết định ném bom trải thảm các phi trường quân sự của chính phủ Syria. Ô. Lavrov còn nói thêm, những hành động hung hăng của Mỹ mới đây đã đe dọa nền an ninh của Nga." Liệu Mỹ có liều lĩnh mở một cuộc chiến với Nga để lật đổ Ô. Assad hầu xây dựng dân chủ cho Syria theo kiểu Iraq, Libya, A Phú Hãn, trong lúc đang phải đối đầu với Trung Quốc tại Biển Đông? Theo CNS News.com ngày 9/10/2016, một cố vấn cao cấp của lãnh đạo tối cao Ba Tư cảnh cáo rằng bất cứ một cuộc tấn công nào của Hoa Kỳ vào lực lượng của chính phủ Syria sẽ là tự sát.

Tình hình Biển Đông:

- VnPlus ngày 2/10/2016: "Nhân cuộc họp không chính thức giữa Bộ Trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ Ashton Carter và bộ trưởng quốc phòng các nước ASEAN tại Hạ Uy Di, Ô. Carter khẳng định chiến lược "Tái Cân Bằng Lực Lượng" của Hoa Kỳ sẽ được tiếp tục thực hiện trong nhiệm kỳ của tân tổng thống. Những cam kết của Hoa Kỳ đối với Châu Á-Thái Bình Dương vẫn được triển khai. Còn Tướng Ngô Xuân Lịch - Bộ Trưởng Quốc Phòng Việt Nam cho rằng quan hệ giữa ASEAN và Hoa Kỳ và các người hợp tác ngoài khu vực có vai trò quan trọng đối với hòa bình, an ninh và phát triển. Do đó, tăng cường đối thoại ASEAN-Hoa Kỳ, nhất là đối thoại không chính thức để tham vấn, tăng cường hiểu biết về chính sách cũng như các ưu tiên của nhau là rất quan trọng. "

- Nếu Việt Nam cho phép Nga đặt căn cứ quân tại Cam Ranh tức Việt Nam phá vỡ quan hệ Hợp Tác Toàn Diện với Mỹ từ đó có thể trở thành "kẻ thù" của Mỹ. Chắc chắn Việt Nam không muốn điều này xảy ra. - Nếu Việt Nam cho phép Mỹ thiết lập căn cứ quân sự tại Cam Ranh, lập tức an ninh của Trung Quốc bị đe dọa. Lúc đó Việt Nam trở thành "tiền đồn" của Mỹ cho nên sẽ không sống yên với Trung Quốc. Chắc chắn Việt Nam cũng không muốn điều này xảy ra.

Khác hẳn với Phi Luật Tân lăm le "đuổi Mỹ", Việt Nam luôn luôn khẳng định vai trò giữ gìn an ninh và ổn định tại Biển Đông của Hoa Kỳ và đề cao sự hợp tác Hoa Kỳ-ASEAN. Đây là lý do tại sao ba tổng thống Mỹ ghé thăm Việt Nam và liên tục các chiến hạm Hoa Kỳ ghé Cam Ranh.

Reuters ngày 2/10/2016: "Tổng Thống Phi Luật Tân Duterte đã thành khẩn xin lỗi cộng đồng người Do Thái và nói rằng việc ông nhắc tới Cuộc Thảm Sát Do Thái (Holocaust) trong lúc thảo luận về cuộc chiến chống ma túy nhằm tấn công lại những người đã ví ông với Hitler."

- VOV ngày 6/10/2016: "Tổng Thống Ba Tư Rouhani đã thực hiện chuyến công du Việ Nam. Trong cuộc hội đàm với Ô. Trần Đại Quang, hai bên khẳng định quyết tâm đưa kim ngạch thương mại song phương đạt mức 2 tỷ Mỹ Kim trong thời gian tới, đồng thời nhất trí tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp/các nhà kinh doanh hai nước hợp tác, đầu tư trong các lĩnh vực có thế mạnh, như năng lượng, thông tin và truyền thông, nông nghiệp-thủy sản, khoa học-công nghệ, ngân hàng; mở rộng hợp tác văn hóa-giáo dục, du lịch. Tổng Thống Hassan Rouhani nhấn mạnh, Việt Nam có thể là cửa ngõ để Ba Tư tiến vào hợp tác với các nước ở khu vực ASEAN và Iran sẽ là cửa ngõ để Việt Nam tiến tới hợp tác với khu vực Trung Đông."

Sau thỏa thuận hạt nhân và được Mỹ tháo bỏ lệnh cấm vận, không như các quốc gia Trung Đông co cụm trong thế giới Hồi Giáo, Ba Tư "bung" ra ngoài qua những chiến dịch ngoại giao vươn tận tới Nam Mỹ và ngày nay tới Việt Nam. Chỉ trong năm, mười năm nữa thôi, Ba Tư sẽ nổi bật lên như một cường quốc mới.

- Reuters (Hà Nội) ngày 13/10/2016: "Vào ngày hôm nay, Việt Nam khẳng định sẽ không cho phép bất cứ quốc gia nào đặt căn cứ quân sự trên đất nước mình sau khi có tin thứ trưởng quốc phòng Nga nói rằng Nga đang xem xét việc mở lại các căn cứ quân sự ở Việt Nam và Cuba."

Như tôi đã nói từ lâu, trong tình thế hiện tại, Việt Nam có đầy đủ khả năng phòng thủ biển đảo nhưng lại không đủ khả năng ngăn chặn Hoa Lục thiết lập Vùng Nhận Dạng Phòng Không hoặc phong tỏa hải lộ chiến lược thông quá Biển Đông cho nên rất cần và phải cần sự hiện diện của Mỹ tại Biển Đông.

- Nếu Việt Nam cho phép Nga đặt căn cứ quân tại Cam Ranh tức Việt Nam phá vỡ quan hệ Hợp Tác Toàn Diện với Mỹ từ đó có thể trở thành "kẻ thù" của Mỹ. Chắc chắn Việt Nam không muốn điều này xảy ra.

- Nếu Việt Nam cho phép Mỹ thiết lập căn cứ quân sự tại Cam Ranh, lập tức an ninh của Trung Quốc bị đe dọa. Lúc đó Việt Nam trở thành "tiền đồn" của Mỹ cho nên sẽ không sống yên với Trung Quốc. Chắc chắn Việt Nam cũng không muốn điều này xảy ra.

Do đó, chiến lược tối hảo, ít ra trong giai đoạn này là:

- Tăng cường sức mạnh hải quân, không quân và hệ thống phòng thủ bờ biển.

- Một phần của Cam Ranh sẽ trở thành "Quân Cảng Quốc Tế" để các tàu chiến Mỹ, Nhật, Nga, Úc Châu, Âu Châu, Ấn Độ, Ba Tư…có thể ghé thăm…mà không một ai buồn lòng cả.

- Hoan nghênh sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Biển Đông cho mục đích hòa bình, ổn định cho khu vực đồng thời bảo vệ hải lộ chiến lược cho cả thế giới.

Nhưng, trên đời này bao giờ cũng phải có chữ "nhưng". Nếu Hoa Lục lấn tới ở Biển Đông hoặc thiết lập Vùng Nhận Dạng Phòng Không, Việt Nam có thể cho phép tàu chiến Mỹ đóng tại các hòn đảo như Song Tử Tây, Sơn Ca, Nam Yết, Trường Sa Lớn v.v… theo như sách lược "Ba Không Một Có" đang được bàn tính ở Việt Nam. Trước nguy cơ lớn thì phải quyền biến. Cứng nhắc có khi chết.

- Reuters ngày 13/10/2016: "Chủ Tịch Tập Cận Bình đã tới Căm Bốt trong chuyến công du hai ngày, ca ngợi mối liên hệ mật thiết giữa hai bên qua việc Căm Bốt đứng về phe với Bắc Kinh trong vấn đề Biển Đông. Hai bên đã ký 31 thỏa thuận về kinh tế bao gồm khoản cho vay khoảng 237 triệu Mỹ Kim sau cuộc hội kiến với Thủ Tướng Hunsen. Ông Tập Cận Bình cũng cam kết thúc đẩy việc xây hệ thống xe lửa tốc hành và phi trường Siem Reap cho Căm Bốt cũng như cung cấp thêm 500 học bổng."

Năm 2012 Ô. Obama cũng đã ghé Căm Bốt nhân Hội Nghị Thượng Đỉnh ASEAN. Trước đó Bà Clinton (lúc đó là ngoại trưởng) cũng đã lên tiếng cảnh báo Căm Bốt chớ ngả về tay Trung Quốc nhưng cuối cùng Mỹ không có sách lược cụ thể nào để ngăn cản xu hướng thân Tàu của Kampuchia và Thái Lan, ngoại trừ đe dọa trừng phạt về nhân quyền. Chính sách "cây gậy và củ cà-rốt" của Mỹ cuối cùng chỉ còn cây gậy.

Nếu Phi Luật Tân "ngả" vào tay Trung Quốc, sẽ là một thảm họa cho Hoa Kỳ và sau đó cho Nhật Bản và Việt Nam. Nếu Hoa Lục có thêm vây cánh ở Phi Luật Tân thì chuyện khống chế hải lộ chiến lược thông quá Biển Đông nằm trong tầm tay. Lúc đó Mỹ hoặc thúc thủ hoặc phải mở cuộc chiến tranh tổng lực để giành lại quyền bá chủ Biển Đông. Nhưng liệu Mỹ có dám mở một cuộc chiến tranh tổng lực với Trung Quốc, trong khi đã dính líu vào năm cuộc chiến ở năm quốc gia Hồi Giáo (Iraq, A Phú Hãn, Syria, Libya và Yemen) và đang căng thẳng với Nga qua các vấn đề Syria và Ukraina. Còn Bắc Hàn lúc nào cũng đe dọa cho Mỹ thưởng thức món "bom nguyên tử".

Nhận Định:

Theo Reuters ngày 1/10/2016, "Ô. Duterte dự trù viếng thăm Bắc Kinh, hội đàm với Chủ Tịch Tập Cận Bình và Thủ Tướng Lý Khắc Cường từ 19-21/10/2016. Theo nguồn tin từ các giới chức ngoại giao và thương mại tại Manila, khoảng vài chục thương gia sẽ tháp tùng Ô. Duterte để xúc tiến những thỏa thiệp đang được thương thảo để cải thiện mối bang giao giữa hai nước. Chuyến công du của Ô. Duterte có thể làm thay đổi quan hệ đồng minh Mỹ-Phi ở Đông Á sau khi ông đưa ra những lời bình luận gây khó chịu cho Hoa Kỳ và hành động tích cực ve vãn đối thủ chính của Hoa Thịnh Đốn. Zhao Jianhua- Đại Sứ Trung Quốc tại Phi Luật Tân trong một cuộc tiếp tân tại tòa đại sứ nói rằng, kể từ khi Tổng Thống Duterte nhậm chức, Trung Quốc và Phi Luật Tân đã có những sự qua lại thân thiện và nó đưa tới những kết quả tích cực ngày hôm nay và rằng những đám mây đã tan đi, mặt trời đã hé rạng ở chân trời và sẽ rực sáng trong một chương mới của mối liên hệ song phương."

Nghe những lời nói đầy "hoa mỹ"của ông đại sứ Tàu này, chắc ông đại sứ Mỹ tại Manila sẽ "điên lên". Không thể tưởng tượng được Phi Luật Tân - một cựu thuộc địa của Hoa Kỳ từ 1898 và là "đệ tử" của Mỹ từ 1946, nay lại có thể ngả theo Trung Quốc - đối thủ chính của Mỹ trên vũ đài chính trị thế giới. Nguyên do tại đâu và lỗi tại ai?

A) Có thể Ô. Duterte tính toán điên rồ và theo đuổi một chiến lược ngoại giao đầy phiêu lưu.

B) Có thể do chính lỗi của Hoa Kỳ. Hiện nay báo chí Mỹ chỉ lên tiếng bình phẩm, chê bai cách ăn nói lỗ mãng của Ô. Duterte nhưng lại không "chẩn bệnh" chính người Mỹ.

1) Kể từ khi Ô. Obama tuyên bố sách lược "Xoay Trục", nhiều nhà bình luận trên thế giới đã nói rằng Hoa Kỳ đã gửi đi một tín hiệu "mù mờ" (mixed signal) rồi sau đó thấy hai chữ "Xoay Trục" mạnh quá lại đổi thành "Tái Cân Bằng Lực Lượng" (Rebalance Power). Sở dĩ thái độ của Hoa Kỳ "mù mờ" là vì Hoa Kỳ vừa hợp tác chiến lược với Hoa Lục lại vừa muốn kiềm chế Hoa Lục. Hai mục tiêu này trái chống, mâu thuẫn với nhau.

2) Mỗi khi Hoa Lục lấn tới như bồi đắp các bãi đá ngầm thành đảo và biến nó thành căn cứ quân sự, Hoa Kỳ phản ứng bằng cách đem tàu chiến vào nhưng lại nói rằng hai bên trao đổi tin tức và tránh đụng độ. Rồi Hoa-Mỹ thường xuyên tập trận chung về hải quân, các tàu chiến thăm viếng lẫn nhau. Vào ngày 20/7/2015, theo AP, vị tân Tư Lệnh Thái Bình Dương Scott Swift đã tiến hành bảy giờ bay thám thính trên phi cơ do thám P-8 Poseidon mới nhất của Hoa Kỳ, gây phản ứng tức giận từ phía Hoa Lục. Cho nên sau đó Đô Đốc Swift lại nói rằng ông chỉ tham dự chuyến bay thám thính thường lệ mà thôi. Rồi vào ngày 21/7/2015, ông lại tuyên bố tại Đông Kinh (Tokyo) – mà theo AP có vẻ như muốn làm lành với Trung Quốc, "Chúng tôi có nhiều điểm tương đồng hơn là những gì chúng tôi làm trong việc cạnh tranh." (We have much more in common than we do in competition). Một vị tư lệnh, đích thân bay thám thính trên một vùng đang tranh chấp và là điểm nóng của thế giới tức đi "thị sát mặt trận" để về có kế hoạch hành quân tiêu diệt địch. Nhưng khi về nhà lại nói "vuốt đuôi", yếu xìu, chứng tỏ thế lúng túng của Mỹ khi đối đầu với Trung Quốc tại Biển Đông.

3) Về Bãi Cạn Scarborough: Vào năm 2014, Phi Luật Tân và Hoa Lục tranh chấp chủ quyền tại đây. Mỹ đứng ra làm trung gian để hai bên cùng rút đi. Phi Luật Tân tuân thủ và ra lệnh rút hết tàu thuyền của mình, nhưng tàu Trung Quốc vẫn ở lại và như thế Bãi Cạn Scarborough lọt vào tay Trung Quốc mà Mỹ cũng không có bất kỳ hành động nào, ít ra lên án Trung Quốc bội hứa. Sự kiện này cũng giống như năm 1974 Hoa Kỳ đã làm ngơ để Hoa Lục chiếm Hoàng Sa từ tay VNCH như "món quà" tặng để củng cố chiến lược bình thường hóa ngoại giao với Đặng Tiểu Bình của cặp bài trùng Nixon-Kissinger để đối đầu với Nga. Theo ABC News ngày 11/10/2016, Ô. Duterte nói rằng ông không hủy bỏ hiệp ước an ninh hỗ tương với Mỹ nhưng đặt câu hỏi về tầm mức quan trọng của nó và những cuộc tập trận chung chỉ có lợi cho Hoa Kỳ. Ông Duterte nói đúng. Sự hiện diện quân sự của Hoa Kỳ tại Phi không bảo đảm chủ quyền biển đảo cho Phi. Nếu Hoa Lục cứ từ từ gặm nhấm hết biển đảo của Phi Luật Tân thì Hoa Kỳ vẫn cứ làm ngơ, ngoại trừ Hoa Lục mở một cuộc tấn công quy mô xâm lấn Phi Luật Tân. Do đó hiệp ước an ninh Mỹ-Phi chỉ dùng để làm cảnh. Điều này đã được chính Ô. Obama nói ra khi ông thăm viếng Phi Luật Tân vào ngày 28/4/2014 và các chiến lược gia Hoa Kỳ cũng công khai nói rằng Hoa Kỳ sẽ không mở cuộc chiến với Hoa Lục chỉ vì một vài bãi đá ngầm ở Biển Đông. Vậy thì Phi Luật Tân cũng như Việt Nam phải tự bảo vệ những hòn đảo của mình, đừng mong chờ Mỹ can thiệp.

4) Ngay sau khi Toà Trọng Tài Thường Trực Hague phán quyết tuyên bố chủ quyền về Đường Lưỡi Bò của Trung Quốc bất hợp pháp, bề ngoài Mỹ kêu gọi Trung Quốc tuân thủ luật pháp quốc tế, nhưng bên trong lại âm thầm vận động các quốc gia Đông Nam Á không làm mạnh kẻo "mất mặt" Trung Quốc. Mình là "đại ca" đứng đầu sóng ngọn gió cứ "xìu xìu ển ển" mà lại kêu gọi đàn em (ASEAN) đoàn kết lại để diệt thù…thì sớm muộn đàn em cũng sẽ bỏ đi. Chúng ta thấy Bộ Trưởng Ngoại Giao John Kerry rồi Cố Vấn An Ninh Quốc Gia Susan Rice bay qua Tàu họp liên miên. Chính Mỹ không muốn đụng độ với Tàu làm sao có thể xúi các nước nhỏ đụng độ với Tàu? Anh khôn tôi cũng khôn chứ?

5) Là thuộc địa của Mỹ từ 1898 và độc lập vào năm 1946 từ đó trở thành "đồng minh" nhưng thực tế là đàn em thân tín của Mỹ. Cho tới năm 1975, ít ra là 118 năm, Mỹ không hề xây dựng một nền kỹ nghệ cơ khí độc lập cho Phi Luật Tân mà chủ yếu là khai thác tài nguyên thiên nhiên, cho nên Phi Luật Tân ngày nay vẫn là quốc gia thuộc loại kém nhất Đông Nam Á, thậm chí phải nhập cảng cả triệu tấn gạo từ Việt Nam.

6) Hiệp Định Hợp Tác Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership) do Mỹ chủ xướng bao gồm 12 quốc gia: Úc, Brunei, Gia Nã Đại, Chí Lợi, Nhật Bản, Mã Lai, Mễ Tây Cơ, Tân Tây Lan, Peru, Tân Gia Ba, Mỹ và Việt Nam, nhưng không có Nam Dương, Thái Lan và Phi Luật Tân. Không hiểu tại sao Mỹ loại người đàn em thân tín của mình ra khỏi một thỏa hiệp mậu dịch to lớn như thế? Có thể vì thế mà người dân Phi Luật Tân bất bình và Ô. Duterte là người nói lên tiếng nói của họ chăng? Hiện nay, dù bị Hoa Kỳ, Âu Châu và Liên Hiệp Quốc cảnh báo về việc giết người bừa bãi trong chiến dịch tiêu diệt ma túy, 92% dân chúng vẫn ủng hộ Ô. Duterte.

7) Theo International Business Times vào ngày 2/10/2016, "Ô. Duterte đã than phiền với Nga và Trung Quốc là Hoa Kỳ đã coi thường ông và một viên chức Trung Quốc đã hồi đáp lại rằng Phi chẳng lợi ích gì khi đi theo Mỹ. Khi gặp nhau bên lề Thượng Đỉnh ASEAN mới đây tại Lào, Thủ Tướng Nga Dmitry Medvedev đã đồng ý về điều này khi Ô. Duterte đưa ra việc ông chống đối bộ tham mưu của Tổng Thống Obama."

Một khi Phi Luật Tân "ngả vào tay" Trung Quốc, Ngân Hàng ĐầuTư và Hạ Tầng Cơ Sở (AIIB) do Trung Quốc quản trị sẽ "rót" vài tỉ đô-la vào đây thì như câu châm ngôn của Hoa Kỳ "Ai chi tiền, người đó là ông chủ " thì cục diện Á Châu thay đổi hoàn toàn.

Theo tôi, Hoa Kỳ nên kiên nhẫn với Ô. Duterte cũng như đã từng kiên nhẫn với Ô. Erdogan của Thổ Nhĩ Kỳ. Ô. Obama nên gửi Cố Vấn An Ninh Quốc Gia Susan Rice hay Phó Tổng Thống Joe Biden tới Phi Luật Tân để "vuốt ve" Ô. Duterte một tí. Ngày xưa khi thế nước yếu, các hoàng đế Trung Hoa cũng phải nhún nhường, chẳng hạn Hán Nguyên Đế đã phải gả nàng Chiêu Quân cho vua Hung Nô để giữ yên đất nước.

Hiện nay tình thế vô cùng bất lợi cho Mỹ. Thái Lan, Căm Bốt đã ngả vào tay Hoa Lục, nay tới phiên Phi Luật Tân. Ngày 6/10/2016, Al Azeera đi bài báo với tựa đề, "Phải chăng Hoa Kỳ đang để mất hết đồng minh truyền thống Á Châu vào tay Hoa Lục?"

Mỹ phải gấp rút thay đổi toàn bộ chính sách với Phi Luật Tân, từ kinh tế, tài chính, ngoại giao, quân sự và phải bổ nhiệm một ông đại sứ thật khéo léo trong tình thế vô cùng bấp bênh của mối quan hệ Mỹ-Phi. Và cũng xin nhớ cho "nhân quyền" là con dao hai lưỡi, được lý tưởng nhưng sẽ mất hết đồng minh. Vào ngày 6/10/2016, theo Reuters, ngoại trưởng của Phi Luật Tân đã đưa ra lời tuyên bố thật nảy lửa, "Tổng thống của Phi Luật Tân của chúng tôi muốn giải phóng dân tộc khỏi xiềng xích lệ thuộc vào Hoa Kỳ là nước không bảo đảm giúp đỡ khi chủ quyền của Phi bị đe dọa. Ngoại Trưởng Perfecto Yasay đã bộc lộ sự ủng hộ mạnh mẽ lập trường cứng rắn của Tổng Thống Duterte chống lại Hoa Kỳ và nói thêm chúng tôi buộc phải tái chấn chỉnh lại chính sách ngoại giao để không phải tuân theo mệnh lệnh và quyền lợi của Hoa Kỳ." Còn Tổng Thống Duterte nói rằng, "Nếu Hoa Kỳ và Âu Châu cảm thấy không hài lòng với chiến dịch trấn áp tội phạm ma túy của ông, họ có thể ngưng sự trợ giúp cho Phi Luật Tân." Rồi vào ngày 7/10/2016, bộ trưởng quốc phòng Phi Luật Tân loan báo ngưng các chuyến tuần tra chung với Hoa Kỳ tại Biển Đông và trong tương lai sẽ trục xuất 100 lính biệt kích Mỹ đang đóng ở nam Phi Luật Tân để giúp lực lượng địa phương theo dõi nhóm phiến quân Hồi Giáo Abu Sayyaf, chấm dứt 65 liên minh quân sự với Mỹ. Thế mới hay muôn sự trên cõi đời này đều vô thường, không có gì vĩnh cửu cả. Khi "người yêu bỏ ta đi" thì có thể người yêu phản bội nhưng cũng có thể ta đối xử quá tệ bạc với người yêu chăng?

Nếu Phi Luật Tân "ngả" vào tay Trung Quốc, sẽ là một thảm họa cho Hoa Kỳ và sau đó cho Nhật Bản và Việt Nam. Nếu Hoa Lục có thêm vây cánh ở Phi Luật Tân thì chuyện khống chế hải lộ chiến lược thông quá Biển Đông nằm trong tầm tay. Lúc đó Mỹ hoặc thúc thủ hoặc phải mở cuộc chiến tranh tổng lực để giành lại quyền bá chủ Biển Đông. Nhưng liệu Mỹ có dám mở một cuộc chiến tranh tổng lực với Trung Quốc, trong khi đã dính líu vào năm cuộc chiến ở năm quốc gia Hồi Giáo (Iraq, A Phú Hãn, Syria, Libya và Yemen) và đang căng thẳng với Nga qua các vấn đề Syria và Ukraina. Còn Bắc Hàn lúc nào cũng đe dọa cho Mỹ thưởng thức món "bom nguyên tử".

Chúng ta chờ chuyến đi Bắc Kinh của Ô. Duterte xem hai bên thỏa hiệp và cam kết những gì. Đây là bài học cay đắng - không phải riêng cho Ô. Obama - mà toàn bộ các nhà lãnh đạo chính trị Hoa Kỳ- phải xét lại cách đối xử với các nước nhỏ trong bối cảnh Trung Quốc đang trỗi dậy mạnh mẽ và Nga đang dần dần hồi phục sức mạnh của thời kỳ Sô-Viết.

Đào Văn Bình

(California ngày 14/10/2016)

Sài Gòn có kiểu mưa mới: mưa cực đoan

Sài Gòn có kiểu mưa mới: mưa cực đoan

Thật nực cười mỗi khi các ông quan gặp "sự cố" hay việc quá tầm tay, vượt quá sự hiểu biết của mình trở nên khó ăn khó nói, khó giải thích với người dân bèn nghĩ ra một kiểu chơi chữ mới. Cơn mưa quá lớn ngày 26/9 vượt xa thiết kế hệ thống thoát nước của TP Sài Gòn. Theo Trung Tâm Chống Ngập nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ngập lụt như trên là do trận mưa chiều ngày 26/9 là trận "mưa cực đoan."

Đây là cảnh "Mưa buồn chung cư" tôi đã chụp ngay hôm đó gửi cho bạn bè.

Lần đầu tôi mới được nghe cái kiểu mưa ấy. Ngồi nghĩ mãi không ra mưa cực đoan là thế nào. Chữ nghĩa VN đâu có thiếu. Nào mưa rào, mưa xuân, mưa thu, mưa phùn, mưa bụi, mưa ngâu, mưa đền cây, mưa lâm râm, mưa rỉ rắc, mưa tí tách… không biết rồi đây cứ mỗi mùa mưa Sài Gòn sẽ còn có bao nhiêu kiểu mưa nữa. Có thể là mưa lang thang, mưa đột xuất, mưa đầu đường, mưa xó chợ cho đến khi làm sập mấy cái chung cư như chung cư tôi đang ở sẽ có thứ mưa đổ chung cư.

Bữa đó vào buổi chiều, tôi đang nằm dài coi phim trên TV. Bỗng thấy lạnh và nghe gió rít mạnh tôi mới bật dậy nhìn qua cửa sổ. Mưa gió làm tôi nổi hứng lấy cái Iphone chụp hình cái chung cư của tôi gửi cho bạn bè, tôi gọi là "tác phẩm mưa buồn chung cư."

Ôi, cái đầu óc của tôi vẫn chỉ là anh ngồi gõ bàn phím tưởng chuyện gì cũng nên thơ. Tôi ở lầu 1 nên cứ thản nhiên nhìn mưa tơi tả chẳng ảnh hưởng gì tới tôi và nhà hàng xóm.

Nhưng chỉ một lát sau xem báo qua internet mới thấy cảnh hãi hùng của những người dân đang lặn lội ngoài đường cách nhà tôi không quá 100 thước.

Chuyện càng trở nên gay cấn thêm khi tất cả các phương tiện thông tin ở VN đều đưa tin chi tiết và hàng ngàn hình ảnh về nỗi khốn khổ của người dân Sài Gòn và Hà Nội trong cơn mưa này. Điều đáng nói là người ta đi tìm nguyên nhân tại sao năm nào cũng lụt từ năm ấy qua năm khác, chính quyền ở đâu? Con số mấy chục ngàn tỉ của các dự án chống ngập đi đâu rồi mà sao ngập vẫn hoàn ngập?

Mưa mù trời tại Sài Gòn.

Vậy 20,000 tỷ ($880 triệu) đã giải ngân chống ngập đi đâu? Chả nhẽ nó cũng bị cuốn trôi theo dòng nước hay vào túi các quan?

Đi tìm nguyên nhân mới biết các quan ngày nay thua các cụ thời xa xưa

Từ trận lụt lịch sử năm 2008 tại Hà Nội, ông Lê Doãn Hợp - Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam - nêu một thực tế "ngược đời": Phố cũ, phố cổ không ngập; trong khi hầu hết các khu phố mới đều ngập và ngập dài ngày...

Trận lụt lịch sử năm 2008 tại Hà Nội, chúng ta nên rút ra 3 bài học:
Một là: Phố cổ không ngập, chứng minh cha ông mình tuyệt vời. Hai là: Phố cũ không ngập chứng tỏ người Pháp cũng đáng học tập. Ba là: Hầu hết các khu phố mới đều ngập và ngập dài ngày, khi các cơ quan chuyên môn của chúng ta hiện nay đông hơn, bằng cấp cao hơn so với cha ông, là một thực tế đáng suy ngẫm."

Đó mới chỉ là ba điều ông Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam tìm ra. Cái "thực tế đáng suy ngẫm" chỉ là cách nói "né đòn" của ông này thôi. Ông không dám nói thẳng ra là các quan nhà ta ngày nay dốt, bằng cấp đi mua, làm quan do bè cánh họ hàng kéo nhau vào làm đủ thứ dù mù tịt về chuyên môn. Cụ thể như thông tin ông Triệu Tài Vinh, Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang, có vợ, em trai, em gái và một số người thân được cất nhắc, nắm giữ một số vị trí lãnh đạo cơ quan, ban - ngành tại tỉnh Hà Giang.

Bà Phạm Thị Hà, vợ ông Vinh, đang giữ chức Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Giang. Ba em trai ông Vinh cũng được bố trí làm lãnh đạo gồm: ông Triệu Tài Phong, Bí thư huyện ủy Quang Bình; ông Triệu Sơn An, Phó Chủ tịch UBND huyện Hoàng Su Phì; ông Triệu Tài Tân, Phó Giám đốc Sở Bưu chính - Viễn thông. Em gái ông Vinh là bà Triệu Thị Giang cũng đang giữ chức Phó Giám Đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư; ông Mạc Văn Cường, em rể ông Vinh, làm Phó Giám đốc Công an TP Hà Giang… Ngoài ra, còn một số chức danh lãnh đạo khác là anh em họ hàng với ông Vinh.

Ngày 17-9, trao đổi với báo chí, ông Triệu Tài Vinh thừa nhận một số mối quan hệ của ông với lãnh đạo một số cơ quan, đơn vị của tỉnh là chính xác. Tuy nhiên, ông Vinh khẳng định việc bổ nhiệm các chức vụ nêu trên đều tuân thủ đúng quy định của Đảng, nhà nước.

Lại cái bùa "đúng quy trình" mang ra là bình phong. Nếu ông không là bí thư tỉnh ủy thì cái sự "đúng quy trình" ném vào sọt rác. Ông là bí thư nên chỉ cần một cái gật là đàn em giơ tay đồng ý hết. Thằng nào không giơ tay thì biết tay ông ngay.

Đó chính là nguyên nhân gây ra mọi thứ "tiêu cực," ngu dốt, bất lực của các cơ quan nhà nước làm "Tê liệt," "rối loạn," tắc nghẽn," "bất lực"... trong các trận mưa "lịch sử" của Hà Nội và Sài Gòn trong bao nhiêu năm qua.

Một địa danh mới

Năm nay lại vừa xuất hiện một địa danh mới đang lan truyền rộng rãi trên các trang mạng xã hội: Sông Hà Lội, biển Sài Ùm.

Cái tên Hà Lội đã có lâu rồi. Những bài ca thật và ca tếu Hà Nội, nơi "chưa mưa đã ngập" từng được gọi là Hà "Lội", cái miền đất nhiều lần đi vào thơ ca, nhạc họa với bài ca dao đời mới "Ai về Hà Nội mùa mưa / Nhớ rằng không được quên mua bản đồ / Bản đồ chỗ lội, chỗ khô / Chỗ nào dùng đến ca nô, tàu thuyền / Chỗ nào nước cống duềnh lên / Chỗ nào rác rưởi phủ trên mặt đường...".

Hà "Lội" trong nhạc phẩm "Hà Nội Mùa Vắng Những Cơn Mưa" của nhạc sĩ Trương Quý Hải được biến tấu "Hà Lội mùa này phố cũng như sông"… đã chính thức mất ngôi vào chiều 26-9, khi một cơn mưa "khủng" trút xuống làm người dân cả thành phố nháo nhác. Thế nên Sài Gòn được gọi là "Sài Gòn ùm" có nghĩa là dân Sài Gòn nhảy "ùm" xuống đường tắm và bắt cá. Thậm chí nhạc sĩ dạy bơi ở phòng khách và y tá bắt lươn trong bệnh viện.

Nhạc sĩ Đông Duy dạy bơi ở Phòng Khách

Tối 26/9, cơn mưa lớn đã làm nước tràn vào nhà nhạc sĩ Đông Duy (quận Thủ Đức). Nhân dịp này anh tự quay một đoạn video vui, dạy mọi người các kiểu bơi ếch, bơi bướm, bơi sải... ngay trong phòng khách. Sau hai ngày đoạn video được nhạc sĩ chia sẻ lên Facebook cá nhân đã thu hút gần 2 triệu lượt xem, hơn 37,000 người thích và 25,000 lượt chia sẻ.

Y tá bắt lươn trong bệnh viện Trưng Vương

Tại bệnh viện Trưng Vương (quận 10) nước ngập qua mắt cá chân người lớn, các nhân viên y tá đã cầm túi, vui cười đi bắt lươn bơi vào khu nhà. Sau khi được chia sẻ lên mạng xã hội, video này lập tức đã gây chú ý cộng đồng. (Chuyện hoàn toàn có thật - mời bạn xem ảnh)

Các y tá bệnh viện vui cười khi bắt được một con lươn.

Khôi hài hơn là anh N.Q.C (36 tuổi, làm nghề thợ hồ) trùm chiếc mền màu đỏ cho biết, trận mưa vào chiều 26/9 gây ngập, gần như toàn bộ quần áo của anh bị nước cuốn trôi. "Tôi chỉ còn hai bộ đồ nhưng cũng đã ướt và phải ở truồng. Khi có người vào nhà phải lấy mềm trùm lên người cho đỡ ngại."

Tám nguyên nhân khác khiến cả nước lụt

Thật ra gần như cả nước từ Cần Thơ cho đến Đà Lạt, Huế, Vinh, mưa to đều thành sông, thành biển, nguyên nhân do đâu? Tôi xin tóm tắt tám những nguyên nhân căn bản đó:

1. Thoát nước tự nhiên: Xem bản đồ Hà Nội xưa và Sài Gòn xưa, các bạn có thấy gì không: thành Hà Nội xưa hồ là hồ, hồ ở khắp mọi nơi. Thành Sài Gòn thì hệ thống kênh rạch chằng chịt, đó chính là nơi điều tiết nước mưa, là nơi chứa nước khi mưa, làm mát không khí thành phố dịu mát và thoát nước khi mưa lớn.

Bây giờ quay về Hà Nội mà tìm được hồ mới lạ: hồ lớn thì còn tí xíu, hồ nhỏ thì sau một thời gian đổ rác lấp, nay nhà đã mọc san sát.

Kênh rạch ở Sài Gòn cũng vậy, dân sống ở trên, xả rác xuống, lại lấn chiếm nữa, thế là hết, thế thì phải ngập thôi. Sài Gòn xây Khu đô thị ở quận 7 cũng lấp bao nhiêu kênh rạch, thay bằng ống cống nhỏ xíu.

2. Đô thị hóa: Sân bay Tân Sơn Nhất trước 1975 diện tích 3,600 hecta, gấp 3 lần sân bay Changi ngày nay.

Bên trong khu đỗ sân bay Tân Sơn Nhất mênh mông nước.

Nay toàn bộ vùng đất dự phòng mở rộng xung quanh sân bay đã bị đô thị hóa: đường Hồ Văn Huê, Bạch Đằng, Trường Sơn, Phổ Quang, Cộng Hòa, Hoàng Hoa Thám v.v. trước kia đều là doanh trại quân đội nay nhà cửa mọc lên, hệ thống thoát nước bị bóp cổ, sân bay phải ngập thôi, còn xây sân golf trong sân, nay chỉ còn 1,500 ha, thế thì sao không ngập.

3. Bê tông hóa: thành phố không còn chỗ nào thoát nước nữa, nhà bê tông, đường bê tông, vỉa hè bê tông, vỉa hè đá hoa cương.

4. Cây xanh: Hà Nội, Sài Gòn xưa đi trên máy bay nhìn xuống cứ tưởng công viên, không thấy nhà cửa đường xá đâu (toàn cây). Bản thân cây xanh giữ nước, rễ cây cũng giữ nước, đất dưới cây xanh thoát nước; chặt hết cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi để thay vào đó là những cây bằng cái que thì phải chịu thôi.

5. Mưa: Sài Gòn diện tích 2,000 km2, tôi chỉ lấy khu trung tâm 225 km2 thôi, nếu mưa 10 cm xuống diện tích đó, thì tức là đã có 225,000,000 (vâng 225 triệu) mét khối nước đổ xuống, tức là 225 triệu tấn nước đổ xuống (tương đương thủy điện Sông Bung vừa rồi vỡ cửa đập!!!), mà mưa hôm 26/9 là 20 cm - gấp đôi số trên.

6. Cao độ công trình: Các thành phố lớn chưa quyết định được cao độ là bao nhiêu thì chịu được bão và triều cường cấp 3, mạnh ai nấy làm, công trình sau cao hơn công trình trước thì sẽ đổ về nơi thấp hơn.

7. Nước ngầm: Các nhà máy bia, nước ngọt, nước khoáng, sắt thép, dệt may, da giày tiêu thụ hàng tỷ mét khối nước ngầm, thế thì mỗi năm Hà Nội, Sài Gòn phải lún. Mỗi năm lún 2 cm, một nhiệm kỳ 10 cm, nhưng vài nhiệm kỳ là sải tay rồi!

8. Một vấn đề cũng nóng bỏng: Đó là thủy điện, mỗi khi khánh thành thủy điện ta thường nói, đã trị thủy được sông…, từ nay vùng… sẽ không còn thiếu nước, vì mưa lũ thì sẽ giữ nước lại ở thủy điện, mùa khô sẽ cấp nước. Trong khi thực tế, thủy điện mưa là xả lũ, vỡ đập, mùa khô hồ chứa nước dưới mức nước chết, đó là chưa kể đôi lúc còn thay đổi dòng chảy của nước.

Đó là tám lý do các quan chức VN "tài tình, sáng tạo" đã làm nên Hà Lội và Sài Ùm thành sông khi mùa mưa tới. Biết đến bao giờ hay không bao giờ thay đổi được đây. Chắc chắn không thể thay đổi trừ khi xóa sổ hết nhà cửa lập một thành phố khác. Lúc đó Sài Gòn chết và Hà Nội cũng tiêu luôn. Tội của các quan lớn lắm còn lưu tuyền mãi trong lịch sử dân tộc.

Văn Quang

Viết từ Sài Gòn ngày 10.10.2016

Nhật Ký Biển Đông: Phi Luật Tân và Ngoại Giao Đa Phương

Nhật Ký Biển Đông: Phi Luật Tân và Ngoại Giao Đa Phương

Nhật Ký Biển Đông hai tuần cuối Tháng Chín ghi nhận những biến chuyển quan trọng như sau:

Tình hình thế giới:

- Reuters ngày18/9/2016: "Theo kết quả sơ khởi từ ban bầu cử trung ương, đảng đương quyền Nước Nga Thống Nhất đạt 51% số phiếu trong cuộc bầu cử diễn ra vào ngày hôm nay sau khi ¼ số phiều được kiểm kê. Điều này cho phép đảng do Ô. Putin sáng lập và thừa hưởng uy tin của ông sẽ kiểm soát Hạ Viện gọi là Duma. Cuộc thăm dò các cử tri ngay khi dời phòng phiếu cho thấy Đảng Nước Nga Hợp Nhất thắng áp đảo."

Đây là tin vui cho Ô. Putin cho dù nước Nga đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi cuộc cấm vận của Mỹ và Âu Châu. Cũng theo Reuters, "Các phụ tá của Ô. Putin chắc chắn sẽ dùng kết quả này như tấm ván nhún lấy đà cho cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2018, cho dù Ô. Putin chưa xác nhận là ông có ứng cử thêm một nhiệm kỳ nữa hay không."

- AFP ngày 19/9/2016: "Trên đường tham dự Đại Hội Đồng LHQ tại Nữu Ước, Tổng Thống Hassan Rouhani của Ba Tư đã ghé Cuba, Venezuela đồng thời viếng thăm Ô. Fidel Castro và Chủ Tịch Raul Castro. Trước chuyến đi, Ô. Rouhani nói rằng ông muốn ghé Cuba- một nước thân thiện và cách mạng." Ba Tư là quốc gia duy nhất ở Trung Đông mở rộng tầm ảnh hưởng tới Nam Mỹ "sân sau" của Hoa Kỳ. Thủ tướng Ấn Độ Modi, Ô. Putin và Ô. Tập Cận Bình cũng đã viếng thăm Ba Tư. Chỉ trong năm, mười năm nữa thôi, Ba Tư sẽ nổi lên như một cường quốc mới.

- Business Insider ngày 20/9/2016: "Không Đoàn Thứ 5 tại Căn Cứ Không Quân North Dakota đã cho cất cánh cùng lúc 12 siêu pháo đài bay B-52 như là sự phô diễn khả năng của phi đội có thể phóng ra sức mạnh hạt nhân hay quy ước tại bất cứ nơi nào và thời điểm nào." Trong Chiến Tranh Việt Nam, khoảng 34 B-52 đã bị bắn rơi nhưng Mỹ chỉ công nhận 16 chiếc bị bắn rơi tại chỗ và không tính những chiếc bị rớt trên biển hoặc hư hỏng khi về tới căn cứ. Còn trong cuộc chiến Iraq và A Phú Hãn, tính tới ngày hôm nay, chỉ một chiếc B-52 bị rơi vì hư hỏng máy móc, tức toàn bộ hệ thống phòng không của Saddam Hussein đã bị hỏa tiễn hành trình tiêu diệt trước khi các pháo đài bay B-52 tới nơi, an toàn "trải thảm".

- International Business Times ngày 20/9/2016: "Đáp trả lại lời kêu gọi của Liên Hiệp Âu Châu rằng Phi Luật Tân nên chấm dứt chiến dịch đẫm máu để đối phó với những kẻ chuyển vận ma túy, Ô. Duterte nói rằng một số thành viên của Liên Hiệp Âu Châu như Anh, Pháp nên nhìn lại những gì họ đang làm tại Trung Đông."

- CNN ngày 21/9/2016: Nhân dịp tham dự Đại Hội Đồng LHQ, Tổng Thống Poroshenko của Ukraina (Crưm) ngỏ ý muốn được gặp hai ứng cử viên tổng thống là Ô. Trump và Bà Clinton nhưng cuối cùng chỉ có Bà Clinton đáp ứng. Còn Ô. Trump thì không trả lời. Hiện nay Ukraina đang trở thành gánh nặng của Hoa Kỳ và Âu Châu. Nếu Ô. Trump đắc cử, chắc chắn ông sẽ phối hợp với Nga để giải quyết dứt khoát "cục nợ" Ukraina. Theo tôi, chỉ có giải pháp phi liên kết hay một thể chế trung lập cho Ukraina theo như đề nghị của Ô. Henri Kissinger mới có thể đem lại ổn định vĩnh viễn cho Ukraina. Lúc đó chắc chắn Ô. Poroshenko sẽ phải ra đi.

- Newsweek ngày 26/9/2016: "Bốn ngàn lính Nga cùng tham gia diễn tập quân sự với lực lượng ly khai của quốc gia sát nách Georgia/Gruzia. Nam Ossetia và Abkhazia là hai vùng ly khai ở bắc Georgia đang đặt dưới sự kiểm soát hữu hiệu của quân đội Nga từ năm 2008. Liên Hiệp Quốc không công nhận tuyên bố độc lập của họ, tuy nhiên họ đã điều hành đất nước ngoài tầm kiểm soát của chính phủ Georgia với sự hỗ trợ của Nga và đang thảo luận về một cuộc trưng cầu dân ý sát nhập vào Nga (giống như Crimea). Hiện Nga chưa tuyên bố có chấp nhận điều này hay không. Hiện nay Georgia đang nỗ lực để xin gia nhập Liên Hiệp Âu Châu và NATO, thế nhưng tình trạng chưa dứt khoát của cuộc tranh chấp tại hai vùng Nam Ossetia và Abkhazia khiến quyết định bị ngăn chặn."

- AP ngày 28/9/2016: "Hoa Kỳ đang gửi thêm 615 lính tới Iraq để tiến hành cuộc tấn công do Iraq chỉ huy để chiếm lại Mosul- một thành phố ở phía bắc hiện là căn cứ địa quan trọng của Nhà Nước Hồi Giáo hơn hai năm. Cuộc tấn công dự trù vào Tháng 10 được coi như giờ phút quyết định cho Iraq và chiến lược đánh bại Nhà Nước Hồi Giáo bị nhiều người chỉ trích của Tổng Thống Obama." Tính tới ngày hôm nay hơn 5000 lính Mỹ đang hiện diện tại Iraq, 4486 lính Mỹ tử trận mà chưa một lối thoát danh dự cho Hoa Kỳ.

- Reuters ngày 29/9/2016: "Điện Cẩm Linh cho biết Bà Merkel và Ô. Putin đã thỏa thuận về những cuộc tiếp xúc trong tương lai nằm trong cái gọi là Khuôn Khổ Normandy (Normandy Framework) lần đầu tiên được chấp thuận tại Pháp năm 2014 bao gồm lãnh đạo các nước Ukraina, Nga, Đức và Pháp. Bà Merkel cũng nhắc nhở Ô. Putin giữ gìn ổn định cho cuộc ngưng bắn mong manh tại Ukraina và làm những gì có thể làm để cải thiện tình trạng bi thảm về nhân đạo tại Syria.".

Tình hình Syria:

- Homeland Security ngày 16/9/2016: "Một đoạn phim ngắn đáng lo ngại xuất hiện ngày hôm nay cho thấy các phiến quân của Quân Đội Syria Tự Do (Free Syrian Army) do Hoa Kỳ hỗ trợ lại đe dọa giết những lính biệt kích Mỹ tại thị trấn Al-Rai gần Thành Phố Aleppo. Thị trấn này vừa được tái chiếm từ tay Nhà Nước Hồi Giáo sau nỗ lực của Thổ Nhĩ Kỳ và yểm trợ không quân từ Mỹ." Theo Reuters cùng ngày, năm binh sĩ thuộc lực lượng đặc biệt Mỹ đã rút về phía biên giới Thổ Nhĩ Kỳ sau khi có những đe dọa.

Vì nhu cầu lật đổ Ô. Assad, Mỹ đã hỗ trợ cho nhiều nhóm phiến quân mà Mỹ gọi là "ôn hòa" dù những nhóm này hành động cũng vô cùng tàn bạo và còn bán cả vũ khí cho ISIS, cũng như trước đây Mỹ viện trợ cho Khmer Đỏ vì nói rằng trong Khmer Đỏ có thành phần ôn hòa.

- AP ngày 17/9/2016: "Hoa Kỳ lấy làm tiếc vì đã oanh tạc lầm trong khi thực hiện những cuộc oanh kích chống Nhà Nước Hồi Giáo làm chết 62 binh sĩ Syria, khiến đe dọa thỏa thuận ngưng bắn vốn đã mong manh, phần lớn được tôn trọng nhưng có thể đã có hàng chục các vụ vi phạm từ hai phía và Hội Đồng Bảo An LHQ phải tổ chức cuộc họp khẩn cấp về vụ oan tạc lầm này." Trong khi đó Nhà Nước Hồi Giáo (ISIL/ISIS) cho biết họ đã bắn rơi một máy bay quân sự của chính phủ Syria tại Deir Az Zar và giết chết viên phi công.

Đây có thể thật và cũng có thể do tình báo Mỹ tung ra để "cảnh cáo" Ô. Duterte đã có lập trường chống Mỹ. Hiện nay Liên Hiệp Quốc đã được Mỹ bật đèn xanh để tiến hành cuộc điều tra về những hành vi giết người mà Ô. Duterte nói là kế hoạch chống tội phạm xì-ke ma túy lúc còn làm thị trưởng Davao. Trong tình thế mà Hoa Lục đang rình rập nuốt trọn Biển Đông và một số đông các quốc gia Đông Nam Á đang ngả theo Hoa Lục, một Phi Luật Tân bất ổn sẽ là thảm họa cho Mỹ, Nhật Bản và Việt Nam. Theo tôi nghĩ, Mỹ nên kiên nhẫn và chịu đựng như đã làm với Ô. Erdogan- tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ. Thương thảo để Phi Luật Tân "ở lại" với Mỹ vẫn tốt hơn là đảo chính, xúi giục biểu tình lật đổ hay truy tố Ô. Duterte ra Tòa Án Hình Sự Quốc Tế. Khi mà tình hình Phi Luật Tân hỗn loạn, chắc chắn Bãi Cạn Scarborough sẽ mất vào tay Hoa Lục, miền nam của Phi sẽ lọt vào tay các chiến binh Hồi Giáo. Là một sai lầm chí tử nếu Mỹ tìm cách lật đổ Ô. Duterte vào lúc này, giống như lật đổ Ô. Saddam Hussein và Ô. Guadafi trước đây. Nước Mỹ là tinh hoa của hành tinh này, nhưng lãnh đạo lại thường đi vào "vết xe đổ" của quá khứ vì không có tầm nhìn chiến lược, chẳng hạn như Ô. Bush Con tạo ra cuộc chiến Iraq và Afghanistn mà Ô. Obama tám năm gỡ không ra. Rồi Ô. Obama tạo ra cuộc chiến Syria, Libya và sẽ "bàn giao" gánh nặng này cho tổng thống kế tiếp.

- AP ngày 19/9/2016: "Thủ tướng Úc bày tỏ hối tiếc về việc máy bay trong khi phối hợp với Mỹ đã oanh kích lầm làm 62 binh sĩ Syria tử thương." Cùng ngày hôm nay, AFP cho biết, hai giờ sau khi quân đội Syria tuyên bố thỏa hiệp ngưng bắn chấm dứt, đã tiến hành một cuộc oanh kích dữ dội xuống khu vực Aleppo do phiến quân kiểm soát. Trong khi đó Ngoại Trưởng John Kerry nói rằng Nga đã không thi hành phần mình trong thỏa thuận là kiềm chế không để quân chính phủ mở các cuộc tấn công vào phiến quân.

- AP ngày 20/9/2016: "Những tình nguyện viên còn đang dập tắt những đám cháy do cuộc không kích đêm qua vào đoàn xe cứu trợ khiến 20 dân thường mạng vong trong khi LHQ loan báo đình chỉ các chuyến cứu trợ bằng đường bộ tại Syria, làm nguy hại cho việc cung cấp y tế và thực phẩm cho cả triệu dân đang bị vây hãm trong khu vực khó có thể đến gần. Hoa Kỳ quy trách nhiệm cho Nga về vụ không kích đoàn xe cứu trợ."

- AFP ngày 27/9/2016: "Các nhà phân tích cho rằng Nga quyết định tung ra sức mạnh quân sự để hỗ trợ cho chính phủ Syria chiếm lại phần còn bị chia cắt của Thành Phố Aleppo để đẩy Hoa Kỳ vào thế phải chấp nhận những yêu cầu của Mạc Tư Khoa. Sau khi thỏa thuận ngừng bắn chết yểu, các phi cơ chiến đấu của Nga phối hợp với không quân và pháo binh của chính phủ đã oanh kích dữ dội khu vực do phiến quân kiểm soát ở phía đông với một hỏa lực chưa từng có. Thomas Pierret - một chuyên viên về Syria của Đại Học Edingburgh cho rằng những cuộc thương thảo với Hoa Kỳ chỉ là màn khói để mua thời gian hầu chuẩn bị cho những chiến dịch quân sự sắp tới."

Tình hình Biển Đông:

- Reuters (Hà Nội) ngày 16/9/2016: "Việt Nam sẽ không đưa việc phê chuẩn hiệp ước Hợp Tác Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership) vào chương trình nghị sự sắp tới của quốc hội vì tương lai không chắc chắn của hiệp ước mà Tổng Thống Obama đã ký vào đó. Tin tưởng rằng có thể là người hưởng lợi nhiều nhất của thỏa hiệp bao gồm 40% kinh tế toàn cầu, Việt Nam hy vọng là quốc gia đầu tiên phê chuẩn thỏa hiệp giúp thúc đẩy con số đầu tư kỷ lục của ngoại quốc năm ngoái vào khu vực chế tác đang nở rộ."

Việt Nam nhìn thấy và 11 quốc gia tham gia thỏa hiệp này cũng đã thấy, dù Ô. Trump hay Bà Clinton thắng cử, thỏa hiệp TPP cũng sẽ chết. Bây giờ mình phê chuẩn mà người đề xướng lại vứt thỏa hiệp vào thùng rác…thì bẽ bàng quá. Thôi thì chờ (wait and see) sau bầu cử cục diện diễn biến như thế nào rồi tính. Cho nên các cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ làm thay đổi vận mệnh thế giới. Mỗi ông tổng thống đều có sách lược riêng và còn tùy theo quyền lợi của Hoa Kỳ. Ông trước cam kết, ông sau thấy bất lợi sẽ bội ước. Cho nên các nước nhỏ "đi với Mỹ" phải chuẩn bị trước ngày Mỹ tháo chạy, kẻo chết bỏ mạng. Theo tạp chí Forbes, việc Việt Nam hoãn phê chuẩn thỏa hiệp là một thất bại của Ô. Obama.

- AFP ngày 19/9/2016: Hoa Lục đã nặng nề chỉ trích Nhật Bản rằng, "Trung Quốc buồn lòng tới mức thất vọng về thái độ của Nhật Bản tại Biển Đông sau khi Tokyo tuyên bố có thể sẽ tuần tra để huấn luyện chung với hải quân Hoa Kỳ tại vùng biển tranh chấp."

Có những quốc gia do yếu tố địa lý chính trị (geopolitics) không thể theo chính sách ngoại giao đa phương mà phải cột chặt vào qũy đạo của một đại cường nào đó, chẳng hạn như Mễ Tây Cơ và Gia Nã Đại. Giả thử ngày mai đây nếu Mễ Tây Cơ hay Gia Nã Đại theo chính sách ngoại giao đa phương bằng cách "giao hảo" với Nga hay Tàu, lập tức Hoa Kỳ sẽ tìm cách lật đổ chính quyền hiện hữu để thiết lập một chính quyền thân Mỹ tại đây. Nếu Nga hay Tàu có một căn cứ hải quân hay không quân tại đây, thì Mỹ sẽ tiến quân vào, chia cắt đất nước này để lập một vùng trái độn chứ không bao giờ chấp nhận để Mễ Tây Cơ hay Gia Nã Đại trở thành bàn đạp để tấn công Hoa Kỳ giống như tình trạng của Ukraine bây giờ. Do yếu tố địa lý, do nhược tiểu so với Mỹ, hai quốc gia Mễ Tây Cơ, Gia Nã Đại sẽ là "đàn em" trung thành với Hoa Kỳ muôn đời và không bao giờ có chính sách ngoại giao độc lập hay đa phương.

- UPI ngày 20/9/2016: "Đài Loan có thể đang xây các bệ phòng không tại Đảo Ba Bình (Thái Bình) trong lúc Hoa Lục tiếp tục các cuộc tập trận tại Biển Đông."

- ibtimes (Luân Đôn) ngày 20/9/2016: "Chính phủ Phi Luật Tân nói rằng một âm mưu đảo chính lật đổ Tổng Thống Duterte đang được tiến hành và nhà cầm quyền đang trấn áp những nghi can chủ mưu. Phát ngôn viên của chính phủ Phi nói rằng một vài người Mỹ gốc Phi tại Nữu Ước đang lên kế hoạch lật đổ nhà lãnh đạo ăn nói thô lỗ."

Đây có thể thật và cũng có thể do tình báo Mỹ tung ra để "cảnh cáo" Ô. Duterte đã có lập trường chống Mỹ. Hiện nay Liên Hiệp Quốc đã được Mỹ bật đèn xanh để tiến hành cuộc điều tra về những hành vi giết người mà Ô. Duterte nói là kế hoạch chống tội phạm xì-ke ma túy lúc còn làm thị trưởng Davao. Trong tình thế mà Hoa Lục đang rình rập nuốt trọn Biển Đông và một số đông các quốc gia Đông Nam Á đang ngả theo Hoa Lục, một Phi Luật Tân bất ổn sẽ là thảm họa cho Mỹ, Nhật Bản và Việt Nam. Theo tôi nghĩ, Mỹ nên kiên nhẫn và chịu đựng như đã làm với Ô. Erdogan- tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ. Thương thảo để Phi Luật Tân "ở lại" với Mỹ vẫn tốt hơn là đảo chính, xúi giục biểu tình lật đổ hay truy tố Ô. Duterte ra Tòa Án Hình Sự Quốc Tế. Khi mà tình hình Phi Luật Tân hỗn loạn, chắc chắn Bãi Cạn Scarborough sẽ mất vào tay Hoa Lục, miền nam của Phi sẽ lọt vào tay các chiến binh Hồi Giáo. Là một sai lầm chí tử nếu Mỹ tìm cách lật đổ Ô. Duterte vào lúc này, giống như lật đổ Ô. Saddam Hussein và Ô. Guadafi trước đây. Nước Mỹ là tinh hoa của hành tinh này, nhưng lãnh đạo lại thường đi vào "vết xe đổ" của quá khứ vì không có tầm nhìn chiến lược, chẳng hạn như Ô. Bush Con tạo ra cuộc chiến Iraq và Afghanistn mà Ô. Obama tám năm gỡ không ra. Rồi Ô. Obama tạo ra cuộc chiến Syria, Libya và sẽ "bàn giao" gánh nặng này cho tổng thống kế tiếp.

- Reuters (Liên Hiệp Quốc) ngày 24/9/2016: "Phát biểu trước Đại Hội Đồng thường niên LHQ, Bộ Trưởng Ngoại Giao Phi Luật Tân Yasay nói rằng tân tổng thống của đất nước ông có một mạng lệnh chưa có trong tiền lệ và thế giới không nên can dự vào cuộc trấn áp tội phạm ma túy mà chính quyền của Ô. Duterte đã quyết định đưa Phi Luật Tân ra khỏi sự hư đốn và những tập tục tù hãm bao gồm cả việc chế tạo, phân phối và sử dụng ma túy."

Theo tôi nghĩ, mặc dù chính quyền của Ô. Duterte giết người bừa bãi nhưng thực tế đau buồn của đất nước ông có thể khiến các quốc gia khác không thể lấy cớ "vi phạm nhân quyền" để làm áp lực hay can thiệp vào nội tình Phi Luật Tân. Nhưng khuyến cáo của LHQ có thể khiến Ô. Duterte nhẹ tay hơn hoặc tuân thủ những quy định tối thiểu của luật pháp về quyền con người. Trong khi đó theo AP, Ô. Duterte cho biết ông sẽ mời Tổng Thư Ký LHQ và các giới chức trong Liên Hiệp Âu Châu tới để điều tra về chiến dịch trấn áp tội phạm ma túy đẫm máu nhưng với điều kiện ông được truy vấn họ sau đó nếu những quan tâm của họ về nhân quyền không có bằng cớ. Nhân dịp này Ô. Duterte tấn công luôn Tổng Thống Obama và các nước Âu Châu là đạo đức giả trong khi nêu vấn đề nhân quyền của đất nước ông trong chiến dịch trấn áp tội phạm ma túy lại phóng ra những cuộc tấn công quân sự giết hại các thường dân vô tội ở Trung Đông.

- Sputnik News ngày 23/9/2016: "Thứ Trưởng Bộ Phát Triển Viễn Đông Kirill Stepanov cho biết theo kết quả cuộc họp lần thứ 19 của Ủy Ban Liên Chính Phủ Nga-Việt về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật, phía Việt Nam đang nghiên cứu khả năng hợp tác cùng với Nga tổ chức tại vùng Viễn Đông những cơ sở chế tạo tàu cao tốc chở khách, tàu đánh cá và tàu nạo vét sâu." Đây là tiến trình thực hiện Kế Hoạch Hướng Đông của Ô. Putin mà Việt Nam là cửa ngõ để Nga tiến vào Đông Nam Á.

- International Business Times ngày 28/9/2016: "Đại Sứ Tân Gia Ba tại Trung Quốc đã phản đối tới tờ Hoàn Cầu Thời Báo ngụy tạo tin tức khi nói rằng tại hội nghị thượng đỉnh của Phong Trào Phi Liên Kết tổ chức tại Venezuela khi phái đoàn Tân Gia Ba đưa ra vấn đề Biển Đông đã bị nhiều thành phần khác ngăn chặn lại."

- VnPlus ngày 29/9/2016: "Vào ngày 28/9/2016, Tổng Thống Phi Luật Tân Duterte đã viếng thăm Việt Nam. Trong cuộc hội đàm với Chủ Tịch Trần Đại Quang, về vấn đề Biển Đông, hai bên cam kết duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn và tự do hàng hải và hàng không, cũng như thương mại không bị cản trở trong khu vực, đặc biệt là ở Biển Đông; kêu gọi các bên kiềm chế, không đe dọa vũ lực hoặc sử dụng vũ lực; tôn trọng đầy đủ các tiến trình ngoại giao, pháp lý; giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). Việt Nam cũng cam kết cung cấp đều đặn gạo cho Phi Luật Tân."

- MarineTimes ngày 29/9/2016: Trung Tướng Gen. Lawrence Nicholson- Tư Lệnh Lực Lượng Viễn Chinh TQLC Hoa Kỳ nói với Marine Times rằng khi còn là cậu bé, tôi đã coi Chiến Tranh Việt Nam qua truyền hình và không thể tưởng tượng được sau này trong đời, tôi lại có cơ hội được huấn luyện với quân đội Việt Nam. Việt Nam và Mã Lai có những tàu tuần tra nhỏ. Họ có lực lượng hải quân đánh bộ và họ muốn Hoa Kỳ tới xem và mong có cơ hội thực hiện một vài cuộc huấn luyện."

Nếu sự kiện này diễn ra thì đây là một biến cố lớn ở Biển Đông. Việt Nam đi một nước cờ rất táo bạo. Trong lúc Ô. Duterte nói rằng đây là lần cuối cùng mà Hoa Kỳ và Phi tập trận chung, thì Việt Nam lại "huấn luyện" với lực lượng viễn chinh thiện chiến nhất của Hoa Kỳ thì Việt Nam nổi bật lên như một đồng minh duy nhất của Mỹ tại Đông Nam Á.

Không nên có bất cứ lời tuyên bố chính thức nào của chính phủ chống đối lại một trong ba "ông kẹ" nói trên trong những vấn đề quốc tế. Chính sách ngoại giao đa phương cũng là chính sách "giả ngu giả điếc" hay nói nôm na là "ngậm miệng ăn tiền" giống như Phần Lan. Ba "Ông Kẹ" đụng độ với nhau, mình là "tép riu" sức đâu mà "bình luận" hay phê phán ngoại trừ liên quan đến quyền lợi của đất nước. Ngay như Úc còn phải "ngậm miệng" trước sự hung hãn của Hoa Lục tại Biển Đông. Trong trường hợp bảo vệ quyền lợi của đất nước, dù hành động cương quyết nhưng vẫn chừng mực, trong khuôn khổ luật pháp quốc tế. Cái "phao" để các nước nhỏ bám vào là Liên Hiệp Quốc và luật pháp quốc tế. Việc Ô. Duterte đe dọa rút ra khỏi Liên Hiệp Quốc là tuyên bố thiếu suy nghĩ.

Nhận Định:

Hiện nay Phi Luật Tân đang phải đối đầu với đe dọa từ Trung Quốc tại Biển Đông. Trong lúc nội bộ lại phải tiến hành cuộc chiến đẫm máu với quân nổi dậy Maoist và Hồi Giáo mà hai lực lượng này không chấp nhận sự diện diện quân sự của Mỹ ở Phi Luật Tân. Để giải quyết thảm họa của đất nước đã kéo dài, sau một thời gian tung ra những lời tuyên bố rất mạnh bạo và khá nguy hiểm trong mối bang giao với Hoa Kỳ, Ô. Duterte đã lật con bài tẩy là ông muốn tiến hành chính sách ngoại giao đa phương để bớt lệ thuộc vào Hoa Kỳ.

Theo Reuters, "Ô. Duterte nói rằng ông có thể sẽ viếng thăm Nga và Hoa Lục năm nay để thiết lập một chính sách ngoại giao độc lập và mở rộng liên minh với hai cường quốc vốn là đối thủ truyền kiếp của Hoa Kỳ. Phi Luật Tân đã ở vào thời điểm không thể quay trở lại mối liên hệ với Hoa Kỳ đã từng đô hộ đất nước này cho nên cần phải tăng cường ngoại giao với những nước khác và đã lựa chọn hai cường quốc mà Hoa Thịnh Đốn đang đối đầu trên vũ đài chính trị thế giới."

Chính sách ngoại giao đa phương, nôm na là giao hảo với tất cả các đại cường, là chính sách ngoại giao khôn ngoan của nước nhỏ để giữ yên đất nước. Tuy nhiên theo đuổi chính sách này không phải dễ.

- Có những quốc gia do yếu tố địa lý chính trị (geopolitics) không thể theo chính sách ngoại giao đa phương mà phải cột chặt vào qũy đạo của một đại cường nào đó, chẳng hạn như Mễ Tây Cơ và Gia Nã Đại. Giả thử ngày mai đây nếu Mễ Tây Cơ hay Gia Nã Đại theo chính sách ngoại giao đa phương bằng cách "giao hảo" với Nga hay Tàu, lập tức Hoa Kỳ sẽ tìm cách lật đổ chính quyền hiện hữu để thiết lập một chính quyền thân Mỹ tại đây. Nếu Nga hay Tàu có một căn cứ hải quân hay không quân tại đây, thì Mỹ sẽ tiến quân vào, chia cắt đất nước này để lập một vùng trái độn chứ không bao giờ chấp nhận để Mễ Tây Cơ hay Gia Nã Đại trở thành bàn đạp để tấn công Hoa Kỳ giống như tình trạng của Ukraine bây giờ. Do yếu tố địa lý, do nhược tiểu so với Mỹ, hai quốc gia Mễ Tây Cơ, Gia Nã Đại sẽ là "đàn em" trung thành với Hoa Kỳ muôn đời và không bao giờ có chính sách ngoại giao độc lập hay đa phương.

- Đối với những quốc gia nằm trong vùng tranh chấp giữa các đại cường như Việt Nam và Phi Luật Tân, nếu muốn tồn tại và vươn lên và không để đất nước mình biến thành bãi chiến trường đẫm máu thì bắt buộc phải theo chính sách ngoại giao đa phương tức giao hảo và cân bằng ảnh hưởng giữa các siêu cường. Hiện nay ba quốc gia có tầm ảnh hưởng rộng lớn ở khu vực theo thứ tự và theo thực lực là: Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nga. Nhật Bản cũng có ảnh hưởng nhưng không phải ảnh hưởng quyết định. Do đó một chính sách ngoại giao đa phương cho các quốc gia trong vùng Biển Đông là phải giao hảo với ba "ông kẹ" Mỹ, Nga và Tàu. Rõ ràng Phi Luật Tân đã theo chân Việt Nam để theo đuổi chính sách này. Thế nhưng chính sách ngoại giao "đu dây" vô cùng khó khăn và đòi hỏi nhiều điểu kiện.

Thứ nhất: Chính trị nội bộ phải ổn định. Nếu chính phủ muốn giao hảo với Mỹ hay Trung Quốc mà đối lập kích động dân chúng xuống đường biểu tình chống Mỹ hay Trung Quốc thì sách lược ngoại giao gặp khó khăn.

Thứ hai: Đất nước phải đủ mạnh để không bị lệ thuộc ngoại bang về kinh tế cũng như quốc phòng.

Thứ ba: Phải có bản lĩnh và vô cùng linh động. Âm thầm mà làm, không tuyên bố ồn ào, tránh khiêu khich hay chạm tự ái lãnh đạo các quốc gia khác dù trong bụng mình khinh thường hay căm ghét.

Thứ tư: Không nên có bất cứ lời tuyên bố chính thức nào của chính phủ chống đối lại một trong ba "ông kẹ" nói trên trong những vấn đề quốc tế. Chính sách ngoại giao đa phương cũng là chính sách "giả ngu giả điếc" hay nói nôm na là "ngậm miệng ăn tiền" giống như Phần Lan. Ba "Ông Kẹ" đụng độ với nhau, mình là "tép riu" sức đâu mà "bình luận" hay phê phán ngoại trừ liên quan đến quyền lợi của đất nước. Ngay như Úc còn phải "ngậm miệng" trước sự hung hãn của Hoa Lục tại Biển Đông. Trong trường hợp bảo vệ quyền lợi của đất nước, dù hành động cương quyết nhưng vẫn chừng mực, trong khuôn khổ luật pháp quốc tế. Cái "phao" để các nước nhỏ bám vào là Liên Hiệp Quốc và luật pháp quốc tế. Việc Ô. Duterte đe dọa rút ra khỏi Liên Hiệp Quốc là tuyên bố thiếu suy nghĩ.

Thứ năm: Xin nhớ cho, chính sách ngoại giao đa phương là chính sách không chống ai. Nếu Ô. Duterte tiếp tục có những lời tuyên bố chống Mỹ hay phớt lờ quyền lợi của Mỹ tại Biển Đông thì chính sách ngoại giao đó sẽ thất bại. Rất may mới đây ông tuyên bố chấp nhận tuần tra chung với Mỹ tại Biển Đông và đã viếng thăm Việt Nam. Các nước nhỏ cần phải liên kết với nhau để ít ra trong lúc tối lửa tắt đèn" sẽ hỗ trợ và bênh vực lẫn nhau. Thực ra, Phi Luật Tân chẳng thua thiệt gì nếu Phi Luật Tân làm như Việt Nam đã làm là tuyên bố, "Sự hiện diện của Hoa Kỳ tại Biển Đông là cần thiết nếu nó đem lại hòa bình và ổn định cho khu vực." Lời tuyên bố này sẽ làm Hoa Kỳ "mát lòng mát dạ" dù sau đó ông Duterte có ghé thăm Bắc Kinh hay Mạc Tư Khoa thì cũng Hoa Kỳ cũng sẽ lờ đi. Theo tôi, chính sách ngoại giao đa phương của Ô. Duterte chỉ thành công và đem lại phúc lợi cho Phi Luật Tân nếu "không chống Mỹ" và chấp nhận sự hiện diện quân sự của Mỹ ở một mức độ nào đó hầu làm đòn bẩy để ông "làm bạn" hay "đu dây" với Bắc Kinh mà không bị lên án là "ngả" theo Trung Quốc. Theo RFI ngày 21/9/2016, Ô. Duterte nói rằng "Manila cần có quân đội Mỹ hiện diện tại Biển Đông." Đây là lời tuyên bố cần thiết cho sinh mệnh của Phi Luật Tân. Nhân chuyến công du Việt Nam của Ô. Duterte, Newsweek ngày 29/9/2016 đưa nhận định, "Việc Phi Luật Tân tiếp tục công kích Hoa Kỳ khiến Việt Nam lo ngại, Ô. Duterte có thể tham khảo với các nhà lãnh đạo Việt Nam xem cách họ điều hành mối liên hệ với Hoa Kỳ,Trung Quốc và Nhật Bản trong bối cảnh vô cùng phức tạp ngày hôm nay." (Duterte might consult Vietnam's leaders about how they manage relations with China, the United States, and Japan in what was now "a very complicated environment.) Cùng ngày, AFP loan tin, "Bộ Trưởng Quốc Phòng Carter nói rằng, "Liên minh quân sự Mỹ-Phi vững như bàn thạch cho dù tổng thống nước này nói rằng sẽ chấm dứt những cuộc tập trận chung với Hoa Kỳ." Điều này cho thấy Mỹ quyết tâm ở lại Phi Luật Tân cho dù lập trường của Ô. Duterte thế nào đi nữa.

Trong tương quan lực lượng của thế giới ngày hôm nay, không một quốc gia nào, kể cả Nga hay Trung Quốc có thể phớt lờ cảnh báo cũng như quyền lợi của Mỹ. Theo tin tức ngày 27/9/2016, tàu duyên phòng Trung Quốc đã xua đuổi tàu đánh cá Phi Luật Tân tại Bãi Cạn Scarborough cho dù Tổng Thống Duterte kêu gọi Hoa Lục cho phép Phi được đánh cá tại Vùng Đặc Quyền Kinh Tế của chính mình. Liệu Phi Luật Tân có thể "làm bạn" với Hoa Lục được không? Do đó, dù độc lập dân tộc là tối thượng, dù quá khứ Mỹ đô hộ Phi Luật Tân (1898-1946) là tủi nhục, nhưng Ô. Duterte phải hết sức thận trọng để tránh một thảm họa cho chính ông và cho đất nước ông.

Đào Văn Bình

(California ngày 30/9/2016)